De giraffe aan het kanaal
Afgelopen zaterdag prijkte een giraffe op de voorpagina van het NRC Handelsblad. Het dier stond te pronken met de fraaie achtergrond van interieur en gewelfschilderingen van de St. Martinuskerk. "Weert was weer ergens" om met Mr. Stan Smeets te spreken.
In Weert staat nog een andere 'giraffe'. Hoewel wat minder rank, torent aan de oevers van de Zuid-Willemsvaart het gebouwencomplex 'Landbouwbelang' nog steeds hoog boven zijn omgeving uit. De Weerter gemeenteraad maakte in haar vergadering van donderdag 12 december de weg vrij voor sloop van het gehele complex. Zij heeft daaraan de keuze verbonden dat de plaatsvervangende woningbouw het silhouet van het gebouwencomplex dient te krijgen. Deze zg. 'landmark' zal aan het 'Landbouwbelang' doen herinneren.
De discussie over behoud en hergebruik van het gebouw op monumentale basis, was een zeer emotionele discussie. Dat mag, dat moet misschien zelfs; een mens moet kunnen aangeven wat hij bij een gebouw en een bepaalde plek voelt!
Toch zul je zo objectief mogelijk keuzes moeten maken. Vergelijk het gebouw met oude industriële bebouwing langs dit kanaal, bijvoorbeeld de meelfabriek v/h. Gebr. V.d.Venne, nu Meneba. Daar is de oude oorspronkelijke bebouwing nog gaaf bewaard gebleven binnen het huidige complex, met volledig behoud van zijn typisch karakter. Die aantrekkelijke onderdelen zijn in het 'Landbouwbelang' in het verleden verbouwd, verminkt en verloren gegaan. Meer hierover kunt u lezen in het artikel "Landbouwbelang en Beekpoort".
Bij de eventuele sloop van oude panden wordt vaak verwezen naar overmatige en ondoordachte grootschalige sloop in eerdere decennia. Vooral de sloop van de volksbuurt De Hoge Kei en een deel van de Beekstraat wordt daarbij als voorbeeld genoemd. Hoewel het hier ging om bestrijding van verregaande verkrotting, zou de keuze nú ongetwijfeld heel anders uitpakken. We moeten elkaar in Weert geen slooptrauma aanpraten.
Je zult dus keuzes moeten durven maken naar gelang de kwaliteit van oudere bebouwing. Dat is dus iets anders dan starre behoudzucht. Historisch besef is ook dat je realiseert dat wij slechts een schakel zijn in een keten van gepasseerde en toekomstige generaties. Hoe zullen deze toekomstige generaties de bouwwerken van tegenwoordig beoordelen? Zullen zij alles willen behouden? Dat lijkt mij schier onmogelijk. Ook zij zullen keuzes maken en gebouwen met kwaliteit en typische kenmerken willen behouden. Zo kun je nu al gebouwen als het huidige gemeentehuis en het Ursulinencomplex tegenover elkaar afwegen; de keuze zal duidelijk zijn.
Onontkoombaar is het betrekken van aspecten bij die keuzes zoals praktische toepasbaarheid, financiering, gebruik en onderhoud. Vaak wordt voor gebouwen waarin nauwelijks valt te wonen of een bedrijf te vestigen, uitgeweken naar culturele bestemmingen zoals museum, archief - theater - en tentoonstellingsruimte. Afgezien van het feit dat een dergelijke herbestemming enorme investeringen vergt, zullen we in de toekomst nog vaker oude onderwijsgebouwen, kloosters e.d. moeten herbestemmen en een nieuwe toekomst geven. Dan kun je niet overal een museum van maken.....
Intussen staat de giraffe er nog. Het is nu aan de architecten. Hij zal opnieuw moeten worden opgezet om zich daarna weer te kunnen spiegelen in het water van de Zuid-Willemsvaart.
17 december 2002, Anton Kirkels - VVD fractie.
