In het woningbouw -ontwikkelingsgebied ligt nog steeds de stille en versteende getuige van de voormalige veevoederfabriek van de coöperatie Landbouwbelang. Zij vormt tot dusverre de kern, maar ook tegelijk het struikelblok, voor de geplande stadsvernieuwing door woningbouw.
Veel tijd is inmiddels verstreken met studie en discussie. Hoofdpunten in de discussie waren de (eventuele) monumentale status én de bouwhoogte voorzien in het stedenbouwkundig ontwerp.
De monumentale status zou in hoofdzaak moeten berusten op de voormalige directeurswoning; voor sommigen zelfs op het héle gebouw. De discussie over de bouwhoogte vond zijn voorlopig hoogtepunt bij de vorming van de stedenbouwkundige visie in 2000/2001; zij concentreerde zich rondom de vraag: is bouwen in zes bouwlagen te hoog voor Weert?
De conservatieve partijen in de Weerter Raad, het CDA en de PvdA zijn verklaarde tegenstanders van hoogbouw in Weert. Wanneer spreek je van hoogbouw? Is dit een relatief begrip, wat zich verhoudt tot de aard en het karakter van zijn omgeving.
Ondergetekende behandelde namens de VVD-fractie indertijd het stedenbouwkundig ontwerp wat toen nog heette, het plan 'Landbouwbelang'. De VVD brengt de hoogbouw ter plaatse in verband met het karakter van stedelijke bebouwing op de kop van de binnenstad, rondom het Bassin aan de westzijde (Parkflat, Corona, WILMA-gebouw, Ververshof en de Kasteelsingel -wand). Een hoogbouw accent aan de oostkant ligt dan zelfs voor de hand. Zodoende zijn zes bouwlagen nog zeer gematigd te noemen.
De praktische uitwerking van een eventuele monumentale status valt in drieën uiteen: geheel behouding, geheel slopen of gedeeltelijk slopen en behouden. De kernvraag hierbij is, is de bouwmassa in zijn geheel of onderdelen daarvan dusdanig bijzonder, origineel en intact, dat zij behouden dient te blijven. Vaak geven oude foto's een goed inzicht. Op deze plek stond eens de 'stoom -graanzuiver inrichting van Hendrix; te zien vallen drie geschakelde typische graanpakhuizen en de woning van de ondernemer, compleet met toegangspoort. Deze laatste woning is later, in sterk verbouwde staat, opgenomen en ingebouwd in het 'Landbouwbelang' complex. Het meest bijzondere deel, de graanpakhuizen, zijn verdwenen.
Daarmee is voor de VVD-fractie voldoende grond voor een monumentale inpassing weggevallen. Argumenten als zou dit onderdeel, de directeurswoning, de Weertenaren aanspreken als tastbaar overblijfsel van 'Landbouwbelang', moest een onderbouwing vormen voor behoudt. De VVD-fractie heeft bij monde van ondergetekende op ludiek bedoelde wijze aangegeven dat "wie de gemiddelde Weertenaar zou vragen waaraan hij denkt bij het 'Landbouwbelang' complex, het stalen geraamte van de loskraan genoemd wordt".
Tijdens de raadsconferentie van donderdag 24 oktober j.l. werd o.a. de gemeenteraad bijgepraat over de stand van zaken m.b.t. het plan 'Beekpoort' ; daarbij stond het gebouw 'Landbouwbelang' centraal.
Gedurende 1½ jaar heeft een werkgroep samengesteld uit architect, stedenbouwkundigen, medewerkers van de Rijksmonumentendienst én het Monumentenhuis Limburg, gewikt en gewogen over een monumentale toepassing en de mogelijkheden voor hergebruik van het complex. Zij kwamen tot de conclusie dat herbestemming tot woningbouw enorme sommen extra investering vergen. Het hergebruik van de silotorens en de maalderij (zonder de loodsen) leverde een post aan meerkosten op van EUR 2.2 miljoen tot EUR 3.4 miljoen; wordt de directeurswoning ook erbij betrokken, vergroot het tekort tot EUR 4.1 miljoen. Daarbij werd aangetekend dat de buitenwanden, waarschijnlijk uit het zicht, ingepakt moeten worden om de binnenkant bewoonbaar te krijgen. De werkgroep pleitte er dan ook voor de optie tot herbestemming los te laten.
De architect koos als vertrekpunt voor zijn alternatief, de vraag: "hoe gaat de gemeente met 'n plek om". Hij kwam niet met een plan, noch een ontwerp, maar met een gevisualiseerde gedachte. "Je doet iets met de plek en de vorm van het gebouw", om zodoende naar het oude 'Landbouwbelang' te verwijzen.
Op deze wijze komt een abstract monument tot stand. Is dat teleurstellend? De VVD-fractie denkt van niet. De emotionele waarde van 'Landbouwbelang' is vele malen groter dan de historische waarde; een abstracte waardering dus. De historische 'sky-line' langs de Zuid-Willemsvaart blijft daarmee ook in tact. Vanaf bijvoorbeeld de spoorbrug is dit voor iedere Weertenaar een vertrouwd beeld: de hoogten van de meelfabriek, de oude brouwerij en de voedersfabriek.
Hoe komt zo iets er dan uit te zien? Je ziet een bouwwerk terugkomen met dezelfde contouren als het huidige complex, verspringend van 3 naar 8 en tenslotte naar 11 bouwlagen. Omdat een mens bijna altijd beelden nodig heeft, had de architect een schets uitgewerkt waarbij het gebouw nagenoeg geheel in glas was uitgevoerd. Een heel bijzonder beeld, zich spiegelend in het water. De VVD-fractie waardeerde het als een visie met durf!
Een menselijke kijkdoos, van binnen naar buiten en misschien ook wel van buiten naar binnen....
De glazen uitvoering is natuurlijk niet meer dan een uitvoeringsschets. Er zijn natuurlijk vele gevelaanzichten denkbaar uit te werken met allerlei mogelijke materialen uitgevoerd.
Belangrijk is dat de toon gezet is en het echte begin naar realisatie gemaakt. Plan, ontwerp en procedure dienen nu voortvarend te worden uitgewerkt zodat zo spoedig mogelijk de schop in de grond gezet wordt en dit stukje stadsvernieuwing op gang komt. Op Fatima wordt al lang genoeg gewacht.
Anton Kirkels
VVD-fractie
Commissie ruimtelijke ordening,
Gemeente Weert.
